________________________________________

"ยงยุทธ"โต้นักธรณีวิทยา เมืองไทยโอกาสเกิดปฐพีสะเทือนถึง 7.5 ริกเตอร์ สเกลมีน้อย อ้างเขื่อนแตกน้ำไม่กระจายตัวเหมือนหนังฮอลลีวู้ด แค่เขื่อนทรุดน้ำค่อยๆ ซึม แต่หาช่องจัดซื้อเครื่องเตือนภัยไฮเทคที่สุดในโลกติดตั้ง ฝ่ายผู้เชี่ยวชาญแผ่นดินไหวท้าแบข้อมูลออกมาให้ชาวบ้านรับรู้

นายยงยุทธ ติยะไพรัช รัฐมนตรีว่าการกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม (ทส.) ชี้โอกาสไทยโอกาสจะเกิดแผ่นไหวขนาดใหญ่แรงสั่นสะเทือนในระดับ 7.5 ริกเตอร์สเกลนั้นมีน้อย ส่วนที่นักธรณีวิทยาตั้งสมมติฐานว่าถ้าเขื่อนแตกน้ำจะทะลักท่วมทั้ง 13 จังหวัดนั้นไม่เป็นความจริงเช่นกัน อย่างไรก็ตาม เพื่อความมั่นใจศูนย์เตือนภัยพิบัติแห่งชาติจะประสานกับบริษัทการไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย จำกัด (มหาชน) จัดหาซื้ออุปกรณ์ตรวจวัดแผ่นดินไหวที่ทันสมัยที่สุดในโลกมาติดตั้งที่เขื่อน

การชี้แจงของนายยงยุทธมีขึ้นเมื่อวันที่ 25 มกราคม ภายหลังเชิญผู้แทนจาก กฟผ. กรมทรัพยากรธรณี พร้อมด้วยนายปลอดประสพ สุรัสวดี กรรมการผู้ช่วยรัฐมนตรี ทส. ในฐานะผู้อำนวยการศูนย์เตือนภัยพิบัติแห่งชาติ เข้าหารือกรณีผู้เชี่ยวชาญด้านแผ่นดินไหวและอดีตวิศวกรบริษัทการไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทยออกมาระบุถึงผลการศึกษาทางวิชาการว่าเขื่อนศรีนครินทร์ และเขื่อนเขาแหลม จ.กาญจนบุรี มีโอกาสเสี่ยงแตกสูงหากเกิดแผ่นดินไหวขนาด 5.2 ริกเตอร์ และจะส่งผลให้เกิดน้ำท่วมในพื้นที่ 13 จังหวัด เนื่องจากอยู่บนรอยเลื่อนด่านเจดีย์สามองค์และเขื่อนศรีนครินทร์ จ.กาญจนบุรี

นายยงยุทธกล่าวว่า ข่าวนี้ได้สร้างความตื่นตระหนกตกใจต่อประชาชนมาก ทั้งที่เป็นการทำนายจากการสร้างแบบจำลองและเอาผลมาพูดกันเกินเลยความจริง ทั้งนี้จากการหารือได้ข้อสรุปว่าในไทยโอกาสจะเกิดแผ่นไหวขนาดใหญ่ระดับ 7.5 ริกเตอร์มีน้อย แต่โอกาส จะเกิดระดับปานกลางตั้งแต่ 4-6 ริกเตอร์ มีความเป็นไปได้ เนื่องจากเป็นรอยเลื่อนที่ไม่ได้ตั้งอยู่บนขอบของเปลือกโลก ส่วนที่บอกว่าถ้าเขื่อนแตกน้ำจะทะลักท่วมทั้ง 13 จังหวัดนั้นไม่เป็นความจริงเพราะการแตกของเขื่อนจะเป็นลักษณะค่อยๆทรุดตัวและมีน้ำซึมออกมา ไม่เหมือนกับไข่แตกแล้วน้ำจะกระจายตัวออก จนน่ากลัวเหมือนกับในหนัง ฮอลลีวู้ด

"ในปี 2526 เคยเกิดแผ่นดินไหวระดับ 5.9 ริกเตอร์ และมีศูนย์กลางที่บ้านห้วยปู ห่างจากตัวเขื่อนเพียง 50 กิโลเมตรเท่านั้น ก็ยังไม่มีผลกระทบกับตัวเขื่อนแต่อย่างใด ซึ่งตรงนี้เป็นข้อมูลอีกด้านที่ชี้ให้เห็นว่าเขื่อนมีความมั่นคงแข็งแรงพอที่จะรับมือกับแผ่นดินไหวได้" นายยงยุทธกล่าว

นายปลอดประสพกล่าวว่า หากเขื่อน 2 แห่งแตกเพราะเกิดแผ่นดินไหวจริงๆ ประชาชนจะหนีตายได้ทันอย่างแน่นอน เพราะกว่าน้ำจะท่วมไปถึงพื้นที่ 13 จังหวัด ศูนย์เตือนภัยฯจะออกประกาศเตือนให้ประชาชนอพยพได้ทันที

"ข้อมูลที่ออกมาพูดกันว่า เมื่อเขื่อนแตกแล้วน้ำจะท่วมที่ไหนเมื่อไรโดยโมเดลจำลองนั้น ผมก็รู้มานานแล้ว แต่ไม่ได้บอกกับทุกคนแต่จะเลือกบอกกับผู้เกี่ยวข้อง เพื่อไม่ให้ตื่นตระหนกและกลัวกันเกินเหตุ ไม่แน่ใจว่าคนที่พูดรู้จริงหรือเปล่า ถ้าเกิดว่างงานมากก็ให้มาทำงานที่ศูนย์เตือนภัยฯ แต่อย่าเที่ยวไปพูดให้คนตกใจ" นายปลอดประสพกล่าว

นายไพบูลย์ เทพทอง รองผู้จัดการใหญ่โรงไฟฟ้า กฟผ.กล่าวว่า ขณะนี้ กฟผ.เตรียมของบประมาณว่าจ้างผู้เชี่ยวชาญจากต่างประเทศ สำรวจและประเมินรอยเลื่อนใต้เขื่อนตามที่มีข้อกังวลกันอยู่แล้ว

ด้าน ดร.เป็นหนึ่ง วานิชชัย ผู้เชี่ยวชาญเรื่องแผ่นดินไหว สถาบันเทคโนโลยีแห่งเอเชีย ให้สัมภาษณ์ว่า กรณีที่รัฐมนตรี ทส.และกรมทรัพยากรธรณี ยืนยันว่า พื้นดินที่อยู่ใต้เขื่อนยิ่งถูกกดทับจากการผนึกของดินนานๆ และมีอายุมาก ดินจะแข็งแรง ส่งผลให้ตัวเขื่อนมั่นคงปลอดภัยมากขึ้นนั้น เป็นการอธิบายด้วยความเข้าใจผิด เพราะความจริงคือดินเหนียวอ่อน ยิ่งถูกกดทับนานๆ จะอัดตัวรวมกันแน่นก็จริง แต่ดินใต้ตัวเขื่อนศรีนครินทร์นั้น เป็นเขื่อนที่เรียกว่า เขื่อนหินทิ้ง ประกอบด้วย ดินและหินหลายประเภท มีดินเหนียวเป็นแกนเท่านั้น ไม่ได้ทำให้ตัวเขื่อนแข็งแรงขึ้นเมื่อเวลาผ่านไปอย่างที่เข้าใจกัน ตรงกันข้าม อาจจะทำให้อ่อนแอลงด้วยปัจจัยต่างๆ ที่เข้ามาเกี่ยวข้อง เช่น การทรุดตัวลงอย่างช้าๆ

ดร.เป็นหนึ่งกล่าวอีกว่า เรื่องที่บอกรัฐมนตรี ทส.บอกว่า หากเขื่อนแตก จะไม่แตกแบบไข่แตก คือ เมื่อแตกแล้วน้ำจะกระจายออกทุกทิศทาง แต่จะทรุดตัวลง และน้ำจะค่อยๆ ซึมออกมานั้นเป็นการให้ข้อมูลเพียงด้านเดียว เพราะความจริงแล้ว ลักษณะการแตกของเขื่อนมีหลายแบบ ลักษณะที่รัฐมนตรีบอกมานั้น เป็นแค่รูปแบบเดียวเท่านั้น

ดร.เป็นหนึ่ง กล่าวว่า สำหรับประเด็นที่ กฟผ.ยืนยันว่า เมื่อปี 2526 บริเวณทิศเหนือของเขื่อนศรีนครินทร์ เคยเกิดแผ่นดินไหวแล้ว มีความรุนแรงถึง 5.9 ริกเตอร์ ในระยะ 55 กิโลเมตรจากตัวเขื่อน แต่เขื่อนก็ยังไม่แตก แสดงว่าเขื่อนแข็งแรงเพราะเขื่อนนี้สร้างขึ้นมารับแรงไหวของแผ่นดินได้ถึง 7.5 ริกเตอร์นั้น เป็นการสรุปแบบไม่เข้าใจ เพราะเป็นการสั่นสะเทือนที่วัดคนละหน่วยกัน ที่ถูกต้อง คือ เขื่อนนี้รับความรุนแรงการไหวของแผ่นดินที่ 7.5 ริกเตอร์ หรือ ประมาณ 10% ของค่าความเร่งในแนวดิ่งของโลก หรือค่าจี (G-gravity) ในขณะที่ การไหวของแผ่นดินในปี 2526 ที่มีขนาด 5.9 ริกเตอร์ ที่ระยะ 55 กิโลเมตรนั้น ความรุนแรงไม่ถึง 5% ของค่าจีเขื่อนจึงไม่สั่นสะเทือน และไม่เป็นอันตราย นั่นคือ หากแผ่นดินไหวเท่าเดิม แต่ขยับเข้าไปใกล้อีก ประมาณ 10 กิโลเมตร ก็จะเป็นอันตรายมาก

"ประเด็นสำคัญที่นักวิชาการออกมาพูดครั้งนี้คือ เวลานี้ เรารู้แล้วว่าตัวเขื่อนไม่ได้ออกแบบมาเผื่อการสั่นสะเทือนแรงๆ เราต้องหาทางป้องกัน สิ่งที่รัฐบาลกำลังทำคือ พยายามทำให้ประชาชนไม่ตื่นตระหนก โดยการให้ข้อมูลที่ไม่ถูก ประชาชนจะไม่ตื่นตระหนกเลย หากมั่นใจในระบบป้องกันภัย และระบบเตือนภัยของรัฐบาล และเราอยากเห็นความชัดเจนในเรื่องนี้" ดร.เป็นหนึ่งกล่าว

ดร.เป็นหนึ่งกล่าวว่า การเตรียมการป้องกันเรื่องนี้ ต้องมีเจ้าภาพและทำทุกอย่างให้เป็นระบบเดียวกัน ในฐานะเป็นหนึ่งในคณะกรรมการดูแลศูนย์เตือนภัยพิบัติแห่งชาติ ยังไม่เคยเห็นข้อมูล

"สิ่งที่เกิดขึ้นเวลานี้คือ ยังไม่มีเจ้าภาพที่ชัดเจนที่จะจัดการเรื่องนี้ เพราะแต่ละหน่วยงานต่างก็มีข้อมูลไม่เหมือนกัน แม้กระทั่ง ศูนย์เตือนภัยพิบัติแห่งชาติ ที่ผมเป็นกรรมการอยู่ก็ไม่เคยเห็นข้อมูลที่บอกว่า หากเกิดเขื่อนแตกแล้วน้ำจะท่วมที่ไหนปริมาณเท่าไรบ้าง ทั้งๆ ที่ควรจะมี และที่บางคนบอกว่า รู้เรื่องนี้แล้ว แต่ไม่บอกกับคนทั่วไป จะบอกกับบางหน่วยงานที่รับผิดชอบนั้น เป็นการดำเนินการที่ไม่ถูกต้อง เพราะเรื่องใหญ่ขนาดนี้ ไม่มีใครแอบทำ แต่จะทำกันเป็นระบบ ให้ทุกฝ่ายรับรู้ร่วมกัน" ดร.เป็นหนึ่งกล่าว

นายอนุชิต อสัมภินวงศ์ ผู้จัดการเขื่อนศรีนครินทร์ การไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย จำกัด (มหาชน) กล่าวว่า ขณะนี้เขื่อนยังมีความมั่นคงแข็งแรง สามารถรับแรงสั่นสะเทือนได้ถึง 7.5 ริกเตอร์ ในระยะทางที่ห่างจากตัวเขื่อนออกไป 200 กิโลเมตร แต่จะกระทบต่อโครงสร้างของเขื่อนหรือไม่นั้น จะต้องดูที่ความแรงของการสั่นสะเทือนควบคู่กับระยะทาง หากอยู่ใกล้ตัวเขื่อนก็อาจจะส่งผลกระทบได้ แต่คงไม่สั่นสะเทือนรุนแรงถึงขั้นเขื่อนแตก

"ขอยืนยันว่า ทางเขื่อนได้ปรับปรุงเครื่องวัดแผ่นดินไหวอย่างต่อเนื่อง ติดตั้งเพิ่มขึ้น 7 เครื่อง เป็นเครื่องวัดอัตราเร่ง 3 เครื่อง อีก 4 เครื่องเป็นเครื่องวัดขนาดความรุนแรงและหาศูนย์กลางของการเกิดแผ่นดินไหว โดยติดตั้งอยู่ภายในบริเวณเขื่อน 2 เครื่อง คือที่บ้านต้นมะพร้าว อ.ศรีสวัสดิ์ และที่ห้วยขาแข้ง อีก 1 เครื่อง" นายอนุชิตกล่าว

นายอนุชิตกล่าวว่า มาตรการในการวางแผนการอพยพประชาชน โดยได้มอบให้กับจังหวัดเป็นผู้ประสานความร่วมมือจากหลายฝ่ายในการซักซ้อมแผนหากเกิดกรณีฉุกเฉิน ในส่วนของเขื่อนได้เตรียมแผนทางด้านเทคนิคไว้แล้วเช่นกัน โดยจะนำมารวมกับแผนของจังหวัดกาญจนบุรีเพื่อเตรียมแผนรองรับหากเกิดเหตุการณ์ขึ้น

นายสามารถ โชคคณาพิทักษ์ อธิบดีกรมชลประทาน กล่าวว่า ปัจจุบันรอยเลื่อนศรีสวัสดิ์มีส่วนผ่านเข้ามาอยู่ในบริเวณใกล้เคียงกับที่ตั้งของเขื่อนศรีนครินทร์ เบื้องต้นการไฟฟ้าฝ่ายผลิตฯในฐานะหน่วยงานที่รับผิดชอบโดยตรง ทั้งในการก่อสร้างและกำกับดูแล ควรเข้าไปตรวจสอบสภาพของเขื่อนว่ามีปัญหาจริงตามข้อมูลของนักวิชาการหรือไม่

คุณหญิงสุดารัตน์ เกยุราพันธุ์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ กล่าวว่า ขณะนี้โครงสร้างเขื่อนศรีนครินทร์ มีความมั่นคงแข็งแรง ไม่แตกแน่ จึงไม่อยากให้ประชาชนตื่นตระหนกกับข่าวที่เกิดขึ้นมากนัก

นพ.ไพรัช ศุภกาญจนกันติ ประธานคณะทำงานรณรงค์มาตรการระวังภัยแผ่นดินไหว จ.กาญจนบุรี กล่าวว่า พบข้อมูลเกี่ยวกับแผนการป้องกันและบรรเทาภัยพิบัติกรณีฉุกเฉิน (อุทกภัย) จ.กาญจนบุรี ที่ส่งไปยังกรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย คาดว่า ทางป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยจังหวัดเป็นผู้จัดทำขึ้นแต่เพียงผู้เดียว ไม่มีหน่วยงานอื่นร่วมวางแผนด้วย โดยพบความบกพร่องในหลายประเด็นโดยเฉพาะการเตรียมรับมือหากระดับน้ำท่วมรุนแรงและไม่ได้ระบุถึงการฝึกซ้อม

______________________
มติชน 26 มกราคม 2549